Sztuczna inteligencja w Policji – nowe możliwości, nowe odpowiedzialności
Za nami pierwszy dzień Międzynarodowej Konferencji „Sztuczna inteligencja (AI) w bezpieczeństwie publicznym. Człowiek – Odpowiedzialność – Kompetencje”, organizowanej przez Komendanta Centrum Szkolenia Policji w Legionowie insp. dr Roberta Żółkiewskiego.
Konferencję uroczyście otworzył insp. dr Robert Żółkiewski, Komendant Centrum Szkolenia Policji w Legionowie, a następnie głos zabrał Zastępca Komendanta Głównego Policji nadinsp. dr Tomasz Michułka. Ponadto w tematyce konferencji wygłosił swoje wystąpienie Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy nadinsp. Jakub Gorczyński.
W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Policji z Polski i zagranicy, administracji publicznej, środowiska naukowego, instytucji europejskich oraz sektora technologicznego. Wspólnym punktem wszystkich dyskusji było pytanie nie tylko o to, co AI potrafi, ale przede wszystkim jak Policja powinna korzystać z jej możliwości, aby zwiększać skuteczność służby, nie tracąc z pola widzenia człowieka i jego odpowiedzialności. Zasadniczymi pytania: czy jest granica? Gdzie jest granica – jak daleko możemy się posunąć w wykorzystywaniu AI w pracy Policji?
Od początku wybrzmiewała jedna zasadnicza myśl: AI jest narzędziem. Człowiek pozostaje jego twórcą, użytkownikiem i podmiotem odpowiedzialnym za podejmowane decyzje.
Polska Policja – technologia jako wsparcie skuteczniejszej służby.
Pierwszy dzień pokazał, że wykorzystanie sztucznej inteligencji w Policji nie jest już wyłącznie perspektywą przyszłości. Rozwiązania oparte na zaawansowanej analizie danych mogą wspierać funkcjonariuszy w identyfikowaniu powiązań między zdarzeniami, analizie dużych zbiorów informacji, działaniach dotyczących cyberprzestępczości czy automatyzacji wybranych procesów.
Jednocześnie należy pamiętać, że rozwój technologiczny musi iść w parze z odpowiednimi regulacjami, bezpieczeństwem danych i kompetencjami funkcjonariuszy. To szczególnie istotne w sytuacji, gdy również sprawcy przestępstw coraz intensywniej wykorzystują nowe technologie.
Europa i Ukraina – różne doświadczenia, wspólne wyzwania.
Doświadczenia partnerów zagranicznych pokazały, że Policje różnych państw mierzą się z podobnymi pytaniami: jak wykorzystać AI w analizie informacji, szkoleniu, rozpoznawaniu zagrożeń czy zarządzaniu bezpieczeństwem, a jednocześnie zachować kontrolę człowieka nad procesem decyzyjnym.
Perspektywa europejska i doświadczenia Ukrainy zwróciły uwagę na szczególne znaczenie technologii w sytuacji dynamicznie zmieniających się zagrożeń. Wspólnym mianownikiem pozostaje potrzeba szybkiego uczenia się, wymiany doświadczeń i budowania kompetencji, które pozwolą funkcjonariuszom świadomie wykorzystywać nowe narzędzia.
Jednym z ważnych obszarów dyskusji było wykorzystanie sztucznej inteligencji w edukacji policyjnej. AI może wspierać tworzenie scenariuszy, personalizować proces uczenia się, analizować postępy oraz umożliwiać przygotowanie realistycznych symulacji sytuacji, z którymi funkcjonariusz może spotkać się podczas służby.
Technologia może więc zmienić sposób przygotowywania policjantów do działania – od klasycznego przekazywania wiedzy w kierunku bardziej interaktywnego, opartego na doświadczeniu i symulacji modelu szkolenia.
Nie oznacza to jednak zastąpienia instruktora. Przeciwnie – im bardziej zaawansowane stają się narzędzia, tym większego znaczenia nabierają doświadczenie, wiedza zawodowa, umiejętność oceny sytuacji i odpowiedzialność człowieka.
Człowiek kontra maszyna? To nie jest właściwe pytanie.
Jednym z najważniejszych tematów pierwszego dnia była refleksja nad granicami autonomii sztucznej inteligencji. AI potrafi analizować ogromne ilości danych, rozpoznawać wzorce i formułować rekomendacje. Nie oznacza to jednak, że powinna przejmować odpowiedzialność za decyzje dotyczące człowieka. W Policji decyzje często podejmowane są w warunkach presji czasu, niepełnej informacji i wysokiego ryzyka. Wymagają nie tylko analizy danych, ale także doświadczenia, oceny kontekstu, intuicji, empatii i odpowiedzialności zawodowej.
Dlatego właściwym kierunkiem nie jest „Policja bez człowieka”, lecz „Policja wzmocniona technologią”.
Rozwój AI ma również wymiar psychologiczny. Jeżeli funkcjonariusz zaczyna traktować rekomendację algorytmu jako odpowiedź automatycznie właściwą, pojawia się ryzyko bezrefleksyjnego polegania na technologii. Dlatego równie ważne jak umiejętność korzystania z AI jest zachowanie krytycznego myślenia. Policjant musi wiedzieć nie tylko jak użyć systemu, ale również kiedy mu nie zaufać.
To właśnie kompetencje człowieka decydują o tym, czy AI stanie się narzędziem zwiększającym bezpieczeństwo, czy źródłem nowych zagrożeń.
Co pierwszy dzień konferencji oznacza dla Policji?
Dyskusje prowadzone w Legionowie pokazują, że sztuczna inteligencja będzie wpływać na Policję na wielu poziomach – od pracy funkcjonariusza, przez szkolenie i analizę informacji, po organizację całej formacji.
Może oznaczać:
- szybszą analizę informacji i większe możliwości wykrywania zależności,
- skuteczniejsze rozpoznawanie zagrożeń,
- wsparcie działań operacyjnych i dochodzeniowo-śledczych,
- rozwój nowych metod szkolenia policjantów,
- automatyzację wybranych procesów,
- zwiększenie możliwości reagowania na cyberprzestępczość i nowe formy zagrożeń,
- ale również konieczność stworzenia nowych standardów prawnych, etycznych i kompetencyjnych.
Właśnie dlatego rozmowa o AI jest jednocześnie rozmową o przyszłości Policji. Nie chodzi o to, czy sztuczna inteligencja zmieni Policję. Ona już ją zmienia.
Czy będziemy potrafili wykorzystać jej potencjał w sposób odpowiedzialny – tak, aby technologia zwiększała możliwości funkcjonariusza, a nie odbierała mu zdolności samodzielnego myślenia i podejmowania decyzji? – to jest obszar, w którym musimy wspólnie działać i wypracować standardy, najlepsze praktyki i rekomendacje w wykorzystaniu AI w sektorze bezpieczeństwa.
Pierwszy dzień konferencji w Legionowie pokazał, że odpowiedzialne wdrażanie AI wymaga połączenia trzech elementów:
- technologii, kompetencji i odpowiedzialności człowieka.
Bo przyszłość bezpieczeństwa publicznego nie będzie należała ani do człowieka, ani do maszyny. Będzie należała do człowieka, który potrafi mądrze korzystać z technologii.
Konferencja objęta jest Patronatem Honorowym Ministerstwa Cyfryzacji i Komendanta Głównego Policji. Współorganizatorami wydarzenia są Biuro Łączności i Informatyki KGP oraz Biuro Koordynacji Postępowań Kwalifikacyjnych i Szkolenia Policji KGP.
Tekst: A. Geller
Foto: kom. R. Rutkowski KGP
